กรมทรัพย์สินทางปัญญาหารือสมาคมผู้สร้างภาพยนตร์แห่งเอเชียแปซิฟิก แลกเปลี่ยนมุมมองนโยบายระหว่างประเทศด้าน AI เพื่อให้การใช้งานลิขสิทธิ์มาฝึกฝน AI อย่างรับผิดชอบ สร้างสมดุลการคุ้มครองสิทธิ์ และต่อยอดงานสร้างสรรค์ เผยล่าสุดมีกรณีพิพาทในประเด็นดังกล่าวเกิดขึ้นในหลายประเทศ ยันไทยเตรียมพิจารณากฎหมาย เพื่อคุ้มครองงานลิขสิทธิ์ที่นำไปใช้ฝึก AI แล้ว
         
นางอรมน ทรัพย์ทวีธรรม อธิบดีกรมทรัพย์สินทางปัญญา กระทรวงพาณิชย์ เปิดเผยว่า กรมได้หารือกับ Mr.James Cheatley ผู้อำนวยการอาวุโส ด้านวิดีโอออนดีมานด์ (VOD) กิจการดิจิทัลและทรัพย์สินทางปัญญา ของสมาคมผู้สร้างภาพยนตร์แห่งเอเชียแปซิฟิก (Motion Picture Association ASIA Pacific : MPA ASIA Pacific) โดยทั้งสองฝ่ายได้แลกเปลี่ยนมุมมองเกี่ยวกับทิศทางนโยบายระหว่างประเทศด้าน AI และเห็นพ้องว่าการกำหนดนโยบายดังกล่าว ควรดำเนินการอย่างรอบคอบและสมดุล ระหว่างการส่งเสริมนวัตกรรมและการคุ้มครองสิทธิ์ของเจ้าของผลงาน ที่ควรอยู่บนพื้นฐานของความยินยอมของเจ้าของสิทธิ์
         
ทั้งนี้ ผู้แทน MPA ASIA Pacific ยังได้ให้ข้อมูลว่า ปัจจุบันมีกรณีพิพาททางกฎหมายในประเด็นดังกล่าวในหลายประเทศ พร้อมแนะนำให้ผู้ประกอบการที่จะใช้ AI สร้างสรรค์งาน ควรตรวจสอบแหล่งที่มาของข้อมูลที่ใช้ในการฝึก AI อย่างรอบคอบ และเลือกใช้แพลตฟอร์มที่มีมาตรการบริหารความเสี่ยงทางกฎหมายที่เหมาะสม
         


นางอรมนกล่าวว่า ในส่วนของกรม ได้ตระหนักถึงผลกระทบของ AI ทั้งในเชิงบวกและเชิงลบต่อระบบทรัพย์สินทางปัญญา จึงได้จัดตั้งคณะทำงานด้านปัญญาประดิษฐ์เชิงสร้างสรรค์และทรัพย์สินทางปัญญา เพื่อศึกษาทิศทางที่เหมาะสมในการขับเคลื่อนนโยบายและกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับ Generative AI และทรัพย์สินทางปัญญา พร้อมทำงานร่วมกับสำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ (ETDA) ตั้งคณะทำงานเฉพาะกิจ เพื่อจัดทำข้อเสนอแนะเกี่ยวกับการใช้งานอันมีลิขสิทธิ์ เพื่อการพัฒนาปัญญาประดิษฐ์อย่างมีความรับผิดชอบ และให้การพิจารณานโยบายและมาตรการทางกฎหมายด้านลิขสิทธิ์เป็นไปอย่างมีเอกภาพ รอบคอบ และสอดคล้องกับบริบทการพัฒนาเทคโนโลยี ตลอดจนจัดเวทีเสวนาเพื่อสร้างความเข้าใจเกี่ยวกับข้อกฎหมาย และแลกเปลี่ยนมุมมองระหว่างภาครัฐและภาคเอกชนอย่างต่อเนื่อง
         
“แนวทางการพัฒนานโยบายด้าน AI ของไทย มุ่งเน้นทั้งการกำกับดูแลความเสี่ยงต่อการละเมิดสิทธิ์และการสร้างโอกาสให้ผู้สร้างสรรค์ไทยสามารถใช้ AI เป็นเครื่องมือในการพัฒนาผลงานอย่างมีประสิทธิภาพ เพื่อเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขัน และต่อยอดเชิงพาณิชย์ได้อย่างเป็นธรรม พร้อมผลักดันให้เกิดระบบนิเวศที่เอื้อต่อทั้งผู้สร้างสรรค์ นักพัฒนาเทคโนโลยี และผู้ประกอบการ โดยกรมจะนำข้อมูลที่ได้จากการหารือดังกล่าว ไปใช้ประกอบการพิจารณาปรับปรุงกฎหมายลิขสิทธิ์ในประเด็นที่เกี่ยวข้อง และพัฒนามาตรการคุ้มครองงานลิขสิทธิ์ของไทยต่อไป”
         
ปัจจุบัน AI เข้ามามีบทบาทต่อการสร้างสรรค์ผลงานมากขึ้น และเกิดประเด็นด้านกฎหมายลิขสิทธิ์ใหม่ ๆ ที่อาจต้องนำมาพิจารณาหลายประการ อาทิ ควรให้ความคุ้มครองผลงานที่ AI สร้างขึ้นหรือไม่ แค่ไหน อย่างไร ความชอบด้วยกฎหมายในการนำผลงานอันมีลิขสิทธิ์ไปใช้ฝึก AI การกำหนดหน้าที่ให้ผู้ใช้งาน AI เปิดเผยข้อมูลเมื่อมีการเผยแพร่ผลงานต่อสาธารณะ โดยการระบุว่าเป็นงานที่สร้างขึ้นโดย AI เพื่อความโปร่งใส การแบ่งปันผลประโยชน์ให้กับเจ้าของงานลิขสิทธิ์อย่างเป็นธรรม โดยเฉพาะในภาคอุตสาหกรรมที่เนื้อหามีมูลค่าสูง เช่น อุตสาหกรรมภาพยนตร์ เป็นต้น

นอกจากนี้ การพัฒนา AI ในบางแพลตฟอร์ม อาศัยกระบวนการทำเหมืองข้อมูล (Text and Data Mining) โดยดึงข้อมูลจำนวนมากจากแหล่งต่าง ๆ บนอินเทอร์เน็ตมาใช้ฝึกฝน AI หากผลงานที่สร้างขึ้นใหม่ที่มีลักษณะเป็นการทำซ้ำ ดัดแปลง หรือลอกเลียนเนื้อหา โดยไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของลิขสิทธิ์ อาจเข้าข่ายเป็นการละเมิดลิขสิทธิ์ของผู้อื่น ซึ่งประเด็นเหล่านี้ ยังคงเป็นที่ถกเถียงในหลายประเทศ รวมถึงในเวทีระหว่างประเทศ