กรมทรัพย์สินทางปัญญาเตือนพวกแอบอ้างใช้ชื่อชามไก่ลำปาง มาวางขายในท้องตลาด ผิด พ.ร.บ.คุ้มครองสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ พ.ศ.2546 มีโทษปรับสูงสุด 2 แสนบาท และผิด พ.ร.บ.เครื่องหมายการค้า พ.ศ.2534 คุก 4 ปี ปรับ 4 แสนบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ แนะประชาชนซื้อสินค้าที่ได้ตรา GI ของแท้ เพื่อสนับสนุนผู้ประกอบการไทย ปัจจุบันมี 10 ราย ผลิตได้ 2,600 ชิ้นต่อปี หากเจอของปลอม ให้แจ้งตรวจสอบทันที
         
นางอรมน ทรัพย์ทวีธรรม อธิบดีกรมทรัพย์สินทางปัญญา กระทรวงพาณิชย์ เปิดเผยถึงกรณีที่มีการจำหน่ายชามไก่ลำปาง ซึ่งเป็นสินค้าที่มีลักษณะคล้ายชามไก่ลำปางที่ได้รับการขึ้นทะเบียนสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ (GI) ในท้องตลาด ว่า กรมขอแจ้งเตือนไปยังผู้ที่จำหน่ายชามไก่ลำปาง โดยแอบอ้างใช้ชื่อชามไก่ลำปาง หรือ Lampang Chicken Bowl ไปใช้กับสินค้าที่ไม่ได้ผลิตในแหล่งที่กำหนด หรือไม่มีกระบวนการผลิตตามมาตรฐานที่ขึ้นทะเบียน GI ไว้ เข้าข่ายความผิดตาม พ.ร.บ.คุ้มครองสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ พ.ศ.2546 มีโทษปรับสูงสุด 200,000 บาท และหากนำตรา GI ไทยไปใช้โดยไม่ได้รับอนุญาต ก็จะเข้าข่ายความผิดตาม พ.ร.บ.เครื่องหมายการค้า พ.ศ.2534 มีโทษจำคุกสูงสุด 4 ปี ปรับสูงสุด 400,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ
         
ทั้งนี้ กรณีใช้ลวดลายหรือรูปแบบที่คล้ายคลึงกับสินค้า GI ในพื้นที่ โดยไม่ได้ใช้ชื่อ GI ไม่ใช้ตราสัญลักษณ์ GI หรือไม่ได้แสดงข้อความอันเป็นการแอบอ้างแหล่งกำเนิด แม้จะมีลักษณะใกล้เคียงกับสินค้า GI ของแท้ ก็อาจไม่เข้าข่ายความผิดตาม พ.ร.บ.คุ้มครองสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ ซึ่งเป็นข้อจำกัดของกฎหมายที่ใช้หลักการคุ้มครองชื่อ และการแสดงแหล่งกำเนิด มิใช่การคุ้มครองรูปแบบของผลิตภัณฑ์โดยทั่วไป
         


“กรมขอเชิญชวนประชาชนเลือกซื้อชามไก่ลำปางที่มีการแสดงชื่อสินค้า GI และตราสัญลักษณ์ GI อย่างถูกต้อง หากไม่พบตราสัญลักษณ์ GI หรือไม่มีการระบุแหล่งกำเนิดอย่างชัดเจน ผู้บริโภคควรตรวจสอบข้อมูลให้รอบคอบก่อนตัดสินใจซื้อ เพื่อสนับสนุนผู้ประกอบการ GI ไทย และลดความเสี่ยงจากการซื้อสินค้าที่อาจแอบอ้างเป็นสินค้า GI และในกรณีที่พบเห็นหรือสงสัยว่า สินค้าที่ใช้ชื่อสินค้า GI อาจไม่ได้มาจากแหล่งผลิตที่กำหนด หรือไม่ได้มาตรฐานตามที่ขึ้นทะเบียนไว้ สามารถติดต่อได้ที่สำนักงานพาณิชย์จังหวัดทุกจังหวัด หรือสายด่วนกรมทรัพย์สินทางปัญญา 1368 เพื่อที่กรมจะได้เข้าตรวจสอบและประสานหน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับการคุ้มครองผู้บริโภคต่อไป”นางอรมนกล่าว
         
ปัจจุบันมีผู้ประกอบการที่ผลิตชามไก่ลำปางราว 10 ราย มีปริมาณการผลิตประมาณ 2,600 ชิ้นต่อปี โดยผู้ประกอบการที่จัดทำระบบควบคุมคุณภาพสินค้าและผ่านการประเมินของคณะกรรมการตรวจสอบจะได้รับอนุญาตให้ใช้ตรา GI ไทยบนผลิตภัณฑ์หรือบรรจุภัณฑ์ที่จำหน่ายเป็นเวลา 2 ปี เมื่อครบอายุสามารถยื่นขอให้มีการตรวจประเมินรอบใหม่เพื่อขอใช้ตรา GI ได้อย่างต่อเนื่อง โดยจะเป็นหลักประกันให้ผู้บริโภคมั่นใจได้ว่าสินค้า GI นั้นมีการควบคุมคุณภาพอย่างเข้มข้นและสามารถตรวจสอบย้อนกลับถึงแหล่งผลิตที่แท้จริงได้
         
สำหรับการผลิตชามไก่ในจังหวัดลำปางเริ่มต้นในช่วงปี 2500 หลังจากมีการพบแหล่งแร่ดินขาวคุณภาพดีในอำเภอแจ้ห่ม ซึ่งเหมาะกับการทำเซรามิก โดยชาวจีนได้ร่วมกันก่อตั้งโรงงานแห่งแรกในจังหวัด และถ่ายทอดวัฒนธรรมการปั้นดินเผาจนเป็นที่แพร่หลายมาถึงปัจจุบัน โดยชามไก่ลำปาง ได้รับการขึ้นทะเบียนเป็น GI ตั้งแต่ปี 2554 เนื่องจากเป็นสินค้าที่มีคุณภาพ มีคุณลักษณะโดดเด่น และมีชื่อเสียง เชื่อมโยงกับแหล่งภูมิศาสตร์และภูมิปัญญาการผลิตในพื้นที่ ซึ่งกระบวนการผลิตตามที่ขึ้นทะเบียน GI ไว้ จะครอบคลุมผลิตภัณฑ์เครื่องปั้นดินเผาประเภทเครื่องใช้บนโต๊ะอาหาร และผลิตในพื้นที่จังหวัดลำปางเท่านั้น
         
โดยมีขั้นตอนสำคัญในการผลิต คือ 1.ใช้วัตถุดิบหลักเฉพาะถิ่น ไม่ใช่ดินทั่วไป แต่ต้องเป็นดินขาวลำปางผสมกับดินดำ และวัตถุดิบอื่น ได้แก่ หินฟันม้า และทรายแก้ว จะได้เนื้อดินที่มีความเหนียวและแข็งแกร่งคงรูป 2.กระบวนการผลิตตามภูมิปัญญาท้องถิ่น ขึ้นรูปด้วยเครื่องปั้น Jiggering ใช้มีดและฟองน้ำตกแต่งชิ้นงาน จากนั้นนำไปผึ่งให้แห้งหรือเผาที่อุณหภูมิ 800 องศาเซลเซียส 3.การวาดด้วยมือเป็นลวดลายไก่ ต้นกล้วย และดอกโบตั๋น อยู่ร่วมกัน โดยใช้สีสำเร็จรูปที่ได้มาตรฐาน แล้วนำไปเคลือบ โดยน้ำเคลือบมีส่วนผสมของหินฟันม้า ทรายแก้ว ดินขาว และหินปูน จากนั้นนำไปเผาอีกครั้งที่อุณหภูมิ 1,200–1,250 องศาเซลเซียส เป็นเวลา 6–9 ชั่วโมง ส่งผลให้เนื้อเซรามิกมีสีขาวนวลตามธรรมชาติ สีสันลวดลายติดทน มีคุณภาพและมีอายุการใช้งานยาวนาน เพราะผ่านกระบวนการผลิตและควบคุมคุณภาพตามข้อกำหนดของสินค้า GI